Hẻm quy hoạch không khả thi trở thành hẻm “treo” nở rộ khắp nơi trên địa bàn TP.HCM

Giải tỏa… một cục gạch

Theo QĐ 88, hẻm nhỏ nhất có lộ giới tối thiểu 3,5m. Áp theo QĐ này, nhiều quận, huyện đã mở rộng hẻm lên gấp hai, ba lần lộ giới hiện hữu, cũng có hẻm chỉ mở rộng thêm… 20cm nhưng không biết đến bao giờ thực hiện. Ước tính cả TP có hàng nghìn con hẻm “treo” như thế.

Đường Bạch Đằng (đoạn qua P.14, Q.Bình Thạnh) chỉ kéo dài khoảng 500m nhưng có đến năm con hẻm cắm biển quy hoạch “lộ giới hẻm dự kiến…”. Theo người dân nơi đây, các tấm biển này đã trụ ở đây gần 5 năm, nhưng do quy hoạch không khả thi nên đến nay vẫn đứng trơ ra đó. Hẻm 280 Bạch Đằng có hiện trạng lộ giới trên 4m, xe bốn bánh có thể ra vào dễ dàng, nhưng để đạt chuẩn quy định 4,5m cho hẻm dài từ 50m - 100m, cơ quan quy hoạch đã “vẽ” thêm 0,5m nữa, yêu cầu người dân thụt vào cho đủ chuẩn! Người dân nơi đây cho rằng, việc mở rộng hẻm trong trường hợp này là không cần thiết. Trong khi đó, hẻm 356 Bạch Đằng dài 120m, hiện đã rộng từ 6m - 8m, vượt chuẩn từ 1m - 3m nhưng chính quyền địa phương vẫn cố “nới” lên đến 12m. Người dân không đồng ý khi con hẻm “treo” hơn 5 năm vẫn chưa có lối ra.

Tương tự, trên đường Phan Văn Trị, Q.Bình Thạnh (đoạn từ nhà số 1 đến số 207) chỉ kéo dài hơn 1km nhưng có đến 11 hẻm “treo”. Nghe chúng tôi đề cập đến việc mở rộng hẻm thì nhiều người dân ở các hẻm trên phản đối. Hẻm 207 Phan Văn Trị dài 24,4m, nhiều đoạn đã rộng 3,3m nhưng chính quyền địa phương vẫn bắt mỗi hộ dân phải nhích vô một tí cho đạt chuẩn 3,5m. Người dân nơi đây cho rằng, nếu mở rộng thêm 20cm, như vậy mỗi bên chỉ giải tỏa “một cục gạch” là quá lãng phí.

Hẻm 207 Phan Văn Trị (Q.Bình Thạnh) theo quy hoạch sẽ giải tỏa… 1 cục gạch

Điều đáng nói, hẻm “treo” đã kéo theo hàng chục nghìn nhà “treo” theo, gây khó khăn cho cuộc sống người dân. Dù theo quy định, hộ dân có nhà trong hẻm “treo” vẫn được cấp phép xây mới nhưng chỉ là giấy phép xây dựng tạm. Có nghĩa, người dân phải chấp nhận “trắng tay” khi bị giải tỏa vì giấy phép xây dựng tạm không được bồi thường, hỗ trợ khi giải tỏa. Trường hợp người dân muốn cấp giấy phép xây dựng “chính quy” thì phải chấp nhận “hy sinh” một phần diện tích căn nhà của mình cho việc mở rộng hẻm.

Theo UBND P.14 (Q.Bình Thạnh), chỉ tính riêng trên địa bàn phường hiện có gần 70 con hẻm “treo”; còn nếu tính chung trên địa bàn Q.Bình Thạnh, số hẻm treo phải lên đến hàng trăm.

Lộ giới hẻm thuộc thẩm quyền của UBND quận, thống kê sơ bộ, các quận đã công bố quy hoạch từ 500 đến hơn 1.000 hẻm, tùy quận. Riêng Q.10 có hơn 1.500 hẻm có lộ giới dưới 12m, từ khi duyệt quy hoạch đến nay, công tác mở rộng hẻm thực hiện được rất ít so với quy hoạch.

Chỉnh cho đủ chuẩn?

Bà Trần Thị Ngọc Thu (phụ trách địa chính - xây dựng P.14, Q.Bình Thạnh) cho biết, phần lớn người dân đều phản đối việc mở rộng hẻm. Dù có nhiều hẻm, phường đã cố gắng “bóp” nhỏ lại so với quy hoạch ban đầu nhưng người dân vẫn không đồng ý. Đó là lý do mà từ khi QĐ 88 ban hành đến nay, phường đã vận động rất nhiều lần nhưng vẫn… chưa mở rộng được hẻm nào.

Dù đã khá rộng nhưng hẻm 356/6 Bạch Đằng vẫn dự kiến giải tỏa thêm 30 cm nữa cho “đẹp đội hình”

Tương tự, ông Nguyễn Đức Trọng - Phó Chủ tịch UBND Q.10 nhận định, chủ trương mở rộng hẻm của TP là đúng vì có nhiều hẻm quá chật, nhà cửa đông đúc, khi xảy ra hỏa hoạn người dân khó thoát hiểm và lực lượng chữa cháy khó tiếp cận cứu chữa. Tuy nhiên, hầu hết các đồ án quy hoạch hẻm đều được duyệt cách nay quá lâu, một số nội dung đã lạc hậu, không còn phù hợp với tình hình thực tế. Nhiều hẻm quy hoạch không khả thi, có nhiều vấn đề tồn tại gây bức xúc trong nhân dân như: khi dân hỏi thì không trả lời được bao giờ mở rộng hẻm, chính sách đền bù ra sao, cách thức thực hiện thế nào… Trong khi đó, dân muốn xây dựng nhà phải xin giấy phép xây dựng tạm hoặc phải tự nguyện lùi nhà nhường đất mở rộng hẻm, nếu không thì chấp nhận bị “treo” vô thời hạn. Vì vậy, theo ông Trọng, việc thực hiện cứng nhắc theo đồ án quy hoạch sẽ khiến đồ án bị “ngâm”, dân bị thiệt hại.

Bên cạnh đó, các dự án mở rộng hẻm thường tốn kinh phí rất lớn nên đều được thực hiện dưới hình thức Nhà nước và nhân dân cùng làm (dân hiến đất, Nhà nước làm đường) nên nếu không có sự đồng tình của người dân thì quy hoạch hẻm sẽ “treo” chẳng biết đến bao giờ.

Trước tình hình trên, ông Trọng cho biết, vừa qua, quận không thực hiện theo “khuôn mẫu” của các cơ quan quy hoạch hẻm đã “nặn” ra mà vận dụng “mềm dẻo” hơn. Theo đó, việc mở rộng hẻm không phải do chính quyền áp đặt mà do người dân đề ra, chính quyền chỉ hướng dẫn sao cho việc quy hoạch vẫn đúng quy định. Chủ trương này của quận đang được người dân đồng tình rất cao.